Powiat nowotarski
Powiat nowotarski

Położenie powiatu na terenie województwa małopolskiego

Położenie powiatu na terenie województwa małopolskiego

Gminy leżące na terenie powiatu

Gminy leżące na terenie powiatu

Informacja o położeniu, powierzchnia, liczba miejscowości, miejsce pod względem powierzchni i ludności w rankingu

Powiat nowotarski zlokalizowany jest w południowej części województwa małopolskiego, bezpośrednio granicząc: od południa z powiatem tatrzańskim, a od północy z powiatami: limanowskim, myślenickim, nowosądeckim i suskim. Jednocześnie w granicach obszarowych gmin: Jabłonka, Lipnica Wielka, Czarny Dunajec, Szaflary, Łapsze Niżne, Krościenko nad Dunajcem oraz Szczawnica - powiat graniczy bezpośrednio ze Słowacją. Powiat nowotarski zajmuje powierzchnię 1 474,66 km², co stanowi blisko 10% ogólnej powierzchni Małopolski (tj. 15 183). Daje mu to drugie miejsce wśród wszystkich powiatów w województwie małopolskim, z punktu widzenia wielkości zajmowanej powierzchni. Liczba mieszkańców powiatu nowotarskiego w 2012 roku wyniosła ponad 189,2 tys. osób, w tym w miastach: 52 958 osób, na terenach wiejskich: 136 310 osób.

Powiat nowotarski ogółem tworzy 14 gmin: 1 gmina miejska (Nowy Targ), 2 gminy miejsko-wiejskie (Rabka-Zdrój i Szczawnica) oraz 11 gmin wiejskich: Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Krościenko nad Dunajcem, Lipnica Wielka, Łapsze Niżne, Nowy Targ, Ochotnica Dolna, Raba Wyżna, Spytkowice i  Szaflary. Ogólna liczba miejscowości podstawowych w powiecie (łącznie z miastami) 103 jd.

Przyporządkowanie populacji wszystkich mieszkańców powiatu do ogólnie zajmowanej przez powiat powierzchni określiło współczynnik gęstości zaludnienia powiatu nowotarskiego na poziomie 135 os/km kw. Dla porównania współczynnik gęstości zaludnienia województwa małopolskiego wynosi  221 os/km kw., a Polski 123 os/km kw. Współczynnik gęstości zaludnienia lokuje powiat nowotarski w strefie średnio uprzemysłowionej na obszarze województwa małopolskiego, o stosunkowo dużym odsetku ludności zamieszkującej tereny wiejskie.

Gęstość zaludnienia
Powierzchnia

Infrastruktura drogowa w powiecie, transport zbiorowy, dostępność komunikacyjna

Powiat nowotarski to jeden z wielu powiatów województwa małopolskiego o stosunkowo dobrze rozwiniętej infrastrukturze transportowej oraz komunikacyjnej. Długość dróg powiatowych ogółem wynosi 329,3 km, z których do końca 2010 roku zostało już zmodernizowanych 177,8 km. Ponadto współczynnik drogi gminne i powiatowe o twardej nawierzchni na 100 km kw. wynosił 102,3 km, a na 10 tys. ludności 79,7 km. Główna koncepcja modernizacji w zakresie poprawy infrastruktury drogowej polega na zwiększeniu dostępności komunikacyjnej do tzw. stref turystycznych powiatu uwzględniających poprawę drożności ciągów komunikacyjnych oraz poprawę dróg dojazdowych do funkcjonujących na terenie powiatu przejść granicznych. W konsekwencji podjętych już działań doprowadzono do znacznego zmniejszenia uciążliwości ruchu kołowego w centrum Nowego Targu przez stworzenie tras alternatywnego ruchu dojazdowego i objazdowego.

W obrębie powiatu nowotarskiego przebiega droga międzynarodowa E 77 Gdańsk-Chyżne. Jednocześnie zlokalizowane są trzy ważne drogowe przejścia graniczne ze Słowacją: Winczarówka-Bobrov (Gmina Lipnica Wielka), Chochołów-Sucha Hora (Gmina Czarny Dunajec) oraz Niedzica-Lysa nad Dunajcem (Gmina Łapsze Niżne). Aktualnie przez miasto Nowy Targ przebiega droga krajowa nr 47 łącząca Kraków z Zakopanem, stanowiąca ważny odcinek tzw. Zakopianki. W Nowym Targu zaczyna się również droga krajowa nr 49 prowadząca do przejścia granicznego ze Słowacją w Jurgowie (powiat tatrzański). Przez powiat przebiega również linia kolejowa Kraków Główny-Zakopane. W nowej perspektywie finansowej na lata 2014-2020 na terenie powiatu nowotarskiego rozpoczną się prace nad budową DK47 na odcinku od Rdzawki do Nowego Targu, budowa obwodnicy Nowego Targu od strony węzła łączącego DK47 z DK49, w tym modernizacja dróg prowadzących do granicy państwa ze Słowacją oraz DW962 Jabłonka-Lipnica Wielka - granica państwa i dojazd do przejścia granicznego. Pomimo jednak stosunkowo dobrej gęstości sieci dróg, ich bezpośrednia przepustowość na kilku odcinkach jest niewystarczająca, co niekorzystnie wpływa na ograniczenie dostępności niektórych obszarów.

Krótka informacja o walorach turystycznych

Powiat nowotarski wyraźnie odróżnia się od pozostałych powiatów województwa małopolskiego. Wyjątkowe uwarunkowania przyrodnicze oraz kulturowe sprawiają, iż jego atrakcyjność jest prezentowana w sposób odmienny niż przez pozostałe powiaty w regionie. Powiat nowotarski leży na południu Polski, u podnóża Karpat, swoim zasięgiem obejmuje jedne z najbardziej malowniczych terenów, od zielonej Orawy z torfowiskami wysokimi, nad którymi góruje - Babia Góra, przez Podhale, lesiste Gorce, atrakcyjne Jezioro Czorsztyńskie, ciekawe zakątki Spisza, aż po wapienne skały Pienin górujących nad Dunajcem. Na terenie powiatu znajduje się wiele zabytków udostępnionych dla zwiedzających, wśród których wymienić należy m.in. zamek w Czorsztynie, zamek w Nidzicy, liczne obiekty kultu religijnego, a także obfitujący w wyjątkowe wrażenia widokowe "spływ Dunajcem". Rozbudowana sieć szlaków turystycznych oraz obecność gór sprzyja rozwojowi turystyki pieszej, rowerowej oraz konnej (indywidualnej i grupowej). Natomiast liczne wyciągi narciarskie w okresach zimowych stwarzają dogodne warunki dla rozwoju narciarstwa i ogólnie dostępnych sportów zimowych, wypoczynku i rekreacji rodzinnej. Na terenie powiatu położone są również uzdrowiska lecznicze Rabka i Szczawnica, jak i ciekawie zlokalizowany i jeden z największych w Małopolsce, sztuczny zbiornik wodny - Jezioro Czorsztyńskie, gdzie organizowane są rejsy statkami oraz możliwe jest uprawianie różnorodnych sportów wodnych. Prawie cały obszar powiatu zaliczany jest do obszarów o wysokich walorach przyrodniczych wymagających proekologicznych działań i przeciwdziałania możliwej degradacji środowiska naturalnego. Ponadto, na terenie powiatu położone są trzy cenne i znane parki narodowe: Babiogórski, Gorczański i Pieniński. Za rozwojem różnych form wypoczynku i rekreacji, sukcesywnie podąża zwiększająca się liczba dostępnych miejsc noclegowych dla turystów czasowo przebywających na trenie powiatu w ośrodkach wczasowych, domach wypoczynkowych, hotelach, kwaterach prywatnych, jak i gospodarstwach domowych na terenach wiejskich udostępniających pokoje gościnne.

Na walory turystyczne powiatu wpływa także stosunkowo duże bogactwo powiatu w lasy - wskaźnik lesistości nie należy wprawdzie do najwyższych w województwie (37% dla podregionu nowosądeckiego 39,4%, dla powiatu tatrzańskiego 45%, suskiego 48%), ale w granicach powiatu leży 12,6% powierzchni lasów całego województwa, co daje mu drugie miejsce pod tym względem - po powiecie nowosądeckim - w Małopolsce, są to w przeważającej części lasy prywatne. Jednocześnie na powiat przypada ok. 15% powierzchni wszystkich obszarów prawnie chronionych w województwie - blisko 128 tys. ha. Z tej powierzchni ok. 88% to obszar chronionego krajobrazu; 7,7% parki krajobrazowe; 3,7% parki narodowe.

Zasoby ludzkie

Liczba ludności 1
Liczba ludności 2

Liczba ludności w powiecie

Na koniec 2012 roku powiat zamieszkiwało 189 268 osób. W porównaniu z rokiem poprzednim liczba ludności powiatu zwiększyła się o 666 osób (0,4%). Procentowy rozkład mieszkańców miast i wsi odpowiednio wyniósł 28% i 72%. W przekroju miast i gmin największy wzrost liczby ludności wystąpił w gminie Spytkowice - o 1,3%, następnie w gminach: Jabłonka, Łapsze Niżne oraz Raba Wyżna - po 0,7%. Ludność zamieszkała w powiecie stanowi ok. 5.6% ludności Małopolski, pod tym względem powiat zajmuje 4-te miejsce wśród powiatów małopolskich (nie licząc miast na prawach powiatu tj. Krakowa, Nowego Sącza i Tarnowa). Identyfikowana pozycja powiatu nowotarskiego pod względem ludności w wieku produkcyjnym (a więc w wieku zdolności do pracy, co jest ważnym czynnikiem potencjału ekonomicznego obszaru) jest nieznacznie słabsza: ludność w tej grupie wiekowej (tj. 15-59 lat kobiety - stanowią 17% ogółu, 15-64 lata mężczyźni - stanowią 19% ogółu) mieszkańców w powiecie w wieku produkcyjnym. Tym samym w województwie, powiat lokuje się na 9-tym miejscu pod tym względem.

Wiek przedprodukcyjny i poprodukcyjny

Identyfikowana pozycja powiatu nowotarskiego pod względem ludności w wieku przedprodukcyjnym (tj. 14 lat i mniej, a więc w wieku poprzedzającym wejście na rynek pracy), wskazuje na poziom 6,3% udziału w województwie małopolskim i określa relację do ogólnej liczby mieszkańców powiatu na poziomie 17%. Nieznaczny słabszy wzrost stanowi jednak wzrost w stosunku do lat poprzednich. W odniesieniu do poprzedniego roku, w 2012 roku odnotowany został nieznaczny spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym o 872 osoby (2,1%). Składa się na niego spadek w grupach wiekowych: od 0 do 6 lat o 0,4%; od 7 do 13 lat o 2,0%; od 14 do 16 lat o 3,5%; od 17 do 19 lat o 4,0%. Biorąc pod uwagę miasta i gminy powiatu, największy spadek liczby ludności w wieku przedprodukcyjnym wystąpił w gminie Czarny Dunajec - o 4,1% oraz w gminie Nowy Targ - o 2,5%. Jednocześnie w stosunku do ludności w wieku poprodukcyjnym (tj. powyżej 64 lat, a więc w wieku poprzedzającym wyjście z rynku pracy na świadczenia emerytalne), wskazuje na poziomie 4,9% i określa relację do ogólnej liczby mieszkańców powiatu na poziomie 15%. Wzrosła również liczba osób w wieku poprodukcyjnym o 740 osób (2,6%).

Przyrost naturalny na przestrzeni lat (tendencje)

Obserwowany i prognozowany trend demograficzny dla powiatu można zaliczyć, na tle szerszej sytuacji w regionie i w całym kraju - do jednego z korzystnych. W latach 1995-2012 liczba mieszkańców zwiększyła się o 6,8%. W następnych latach, zgodnie z prognozami demograficznymi GUS, ten trend ma się utrzymać, choć jego dynamika będzie powoli słabła i w 2035 r. wyniesie 3,4% w stosunku do 2010 r. Tym samym liczba ludności powiatu w latach 2010-2035 zwiększy się o ok. 6,3 tys. osób.

Przyrost naturalny na przestrzeni 6 ostatnich lat (tendencje)

Małopolska jest województwem, które silnie podlega zmianom demograficznym, które dotyczą zarówno naturalnych zmian związanych z przyrostem naturalnym, jak i migracjami. Mając na uwadze przyrost naturalny w powiecie nowotarskim (na przestrzeni 6 ostatnich lat) obserwuje się przyrost wyraźnie dodatni (przyrost naturalny na 1000 ludności - 3,54%), i jest wyższy niż w Małopolsce (1,76%). W latach 2007-2012 obserwowana jest tendencja wzrostowa liczby mieszkańców powiatu. Nieznaczny coroczny wzrost wskazuje, że w tym zakresie sytuacja nie jest szczególnie dramatyczna i jest nieco lepsza od średnich w Małopolsce. Jednak z punktu widzenia dalszego rozwoju powiatu taka tendencja implikować będzie: spadek liczby osób gotowych do podejmowania pracy; spadek liczby osób młodych, konieczność przekwalifikowania zawodowego oraz przeszkolenia osób w wieku 50+ i także 60+. Radykalny wzrost liczby osób starszych, przy jednoczesnym wydłużaniu wieku emerytalnego i ograniczaniu uprawnień związanych z przechodzeniem na wcześniejsze emerytury spowoduje, że na lokalnym rynku pracy pojawi się więcej 50-i 60-letnich osób poszukujących pracy. "Srebrna ekonomia" (silver economy) - jak określa się coraz częściej sektor rynku nastawiony na obsługę osób starszych - w najbliższym okresie będzie miał większe znaczenie dla rozwoju lokalnej gospodarki. Aktualnie już coraz częściej pojawiają się firmy zajmujące się wytwarzaniem dóbr i usług z myślą o osobach starszych.

Liczba ludności

Powiat nowotarski pod względem struktury demograficznej jego mieszkańców prezentuje się bardzo korzystnie na tle Małopolski oraz całego kraju. Średni wiek mieszkańców powiatu nowotarskiego wynosi 36,5 lat (mężczyźni 35,2 lat, kobiety - 37,9 lat). Osoba zamieszkująca ten powiat jest średnio o 2,4 roku młodsza od statystycznego mieszkańca Polski.

Tabela: Mieszkańcy Powiatu Nowotarskiego w kategoriach wiekowych

Przedział wiekowy

2011

2012

Dynamika 2012:2011

0 do 14 lat

34 410

33 841

98,3

15 do 19 lat

14 114

13 660

96,8

20 do 29 lat

30 694

30 699

100,0

30 do 39 lat

28 480

28 782

101,1

40 do 49 lat

25 358

25 538

100,7

50 do 59 lat

23 054

23 318

101,1

60 do 64 lat

9 385

9 701

103,4

65 i więcej lat

23 107

23 729

102,7

Razem

188 602

189 268

100,4

Źródło: Obliczenia własne na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS

Analizując poziom zróżnicowań wewnątrzpowiatowych należy stwierdzić, że do gmin o najwyższym średnim wieku mieszkańców należą gminy miejsko-wiejskie Rabka-Zdrój i Szczawnica oraz miasto Nowy Targ. Z kolei najmłodszych mieszkańców posiadają gminy: Lipnica Wielka, Jabłonka, Ochotnica Dolna.

Tabela: Średni wiek mieszkańców powiatu małopolskiego w 2012 roku

Jednostka terytorialna

Ogółem

Mężczyźni

Kobiety

Nowy Targ (miasto)

38,23

36,40

40,16

Szczawnica (gmina miejsko-wiejska)

38,31

36,37

40,42

Szczawnica (obszar miejski)

37,18

37,09

41,57

Szczawnica (obszar wiejski)

34,51

33,64

35,57

Czarny Dunajec (gmina wiejska)

36,54

35,07

38,19

Czorsztyn (gmina wiejska)

35,98

35,47

36,65

Jabłonka (gmina wiejska)

34,29

33,31

35,43

Krościenko na Dunajcem (gmina wiejska)

37,13

35,70

38,75

Lipnica Wielka (gmina wiejska)

33,73

33,06

34,54

Łapsze Niżne (gmina wiejska)

36,25

35,68

36,99

Nowy Targ (gmina wiejska)

35,61

34,81

36,61

Ochotnica Dolna (gmina wiejska)

34,76

34,39

35,34

Raba Wyżna (gmina wiejska)

35,62

34,53

36,90

Rabka-Zdrój (gmina miejsko-wiejska)

38,74

36,80

40,83

Rabka-Zdrój (obszar miejski)

39,73

37,52

42,04

Rabka-Zdrój (obszar wiejski)

35,69

34,71

36,88

Spytkowice (gmina wiejska)

34,70

33,85

35,75

Szaflary (gmina wiejska)

35,71

34,69

36,94

Powiat nowotarski

36,53

35,21

37,89

Małopolska

38,38

36,65

40,19

Polska

39,01

37,28

40,78

Źródło: Obliczenia własne na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS

Profil gospodarczy

Cechy charakterystyczne powiatu pod względem gospodarczym: tradycje przemysłowe i rzemieślnicze

Charakterystykę firm oraz przedsiębiorczości w powiecie nowotarskim przeprowadzono w oparciu o dane ogólnie dostępne GUS oraz własne dane dotyczące struktury współpracujących przedsiębiorstw. Pod względem aktywności ekonomicznej ludności powiat nowotarski należy do obszarów dość przeciętnie wypadających na tle województwa. Struktura firm według wielkości zatrudnienia wykazuje absolutną dominację w powiecie firm z sektora mikroprzedsiębiorstw, tj. firm najmniejszych, zatrudniających głównie do 9 pracowników. Ogółem firmy powiatu nowotarskiego stanowią 4% ogółu firm zarejestrowanych w Małopolsce. Zauważalna jest niewielka względna przewaga firm zatrudniających od 10 do 49 pracowników, w porównaniu do struktury dla całego regionu. Liczba największych pracodawców (8) plasuje powiat nowotarski w środku stawki wojewódzkiej. Wiele zlokalizowanych firm na terenie powiatu to filie lub oddziały firm już funkcjonujących na terenie województwa, kraju, jak i niejednokrotnie międzynarodowych. Pomimo przemijającego czasu, rozwoju technologii informacyjno-komunikacyjnych stosunkowo duży jest udział w rynku tradycyjnych dla regionu Podhala rodzajów działalności gospodarczej i rzemieślniczej, w zakresie: kuśnierstwa, krawiectwa, przetwórstwa drewna i wyrobów drewnianych, stolarstwa budowlanego i meblowego oraz przetwórstwa produktów rolnych. Główna koncepcja rozwoju powiatu oparta jest na rodzimym kapitale oraz dostępnych zasobach ludzkich.

Struktura zatrudnienia w powiecie

W powiecie nowotarskim wg stanu na koniec 2012 roku w gospodarce narodowej według sekcji PKD pracowało łącznie 45 301 osób. Zatrudnienie w poszczególnych sektorach ekonomicznych przedstawiało się następująco: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 47%; przemysł i budownictwo 16%; handel, naprawa poj. samochodowych; transport i gospodarka magazynowa, w tym zakwaterowanie i gastronomia, informacja i komunikacja 15%; działalność finansowa i ubezpieczeniowa, w tym obsługa rynku nieruchomości 1%; pozostałe usługi 20%. Uwzględniając powyższe należy wskazać, że struktura zawodowa w powiecie uwzględnia udział poszczególnych grup zawodowych w ogólnym stanie ludności pracującej zawodowo, w tym udział poszczególnych grup, czerpiących źródła utrzymania z pracy w danym zawodzie, w ogólnej liczbie ludności. W tym kontekście należy wskazać, iż dominuje zatrudnienie w usługach dla ludności oraz handlu, stosunkowo duże zatrudnienie związane jest z rolnictwem. Wzrost zatrudnienia w usługach obserwuje się także w sekcji: hotele i restauracje. Jednocześnie zachodzą wahania okresowe w zatrudnieniu: w transporcie, gospodarce magazynowej i łączności, ochronie zdrowia i opiece socjalnej oraz pozostałej działalności usługowej. Dziedzinami o największym udziale pracujących w ogólnej liczbie zatrudnionych w sektorze usług są: handel i naprawy.

Struktura zatrudnienia

Informacja o największych przedsiębiorstwach

Największym pracodawcą na terenie powiatu nowotarskiego jest, podobnie jak w przypadku sporej części słabo rozwiniętych gospodarczo obszarów w Małopolsce, jest Podhalański Szpital Specjalistyczny w Nowym Targu, zatrudniający aktualnie 913 osób. Koleje przedsiębiorstwa, to: Zakład Obuwniczy "Wojas", zatrudniający blisko 500 osób, Producent metalowych pokryć dachowych "Blachotrapez", zatrudniający bisko 360 osób, Firma "Kegel Błażusiak" - wytwarzająca pokrowce samochodowe i odzież roboczą, zatrudniający ponad 300 osób, "Demar", zatrudniająca ponad 200 osób, w tym osoby niepełnosprawne oraz firma z branży budowlanej - Podhalańskie Przedsiębiorstwo Drogowo-Mostowe. Obecnie w Nowym Targu znajduje się szereg obiektów handlowych, supermarketów oraz centra handlowe zagranicznych sieci, m.in.: Alma, E. Leclerc, Castorama, Carrefour, Jysk, Dekada. W dalszym ciągu na terenie powiatu funkcjonuje wiele zakładów kuśnierskich, produkujących słynne kożuchy oraz inne wyroby ze skór.

Podmioty wg rejestru REGON wg sekcji PKD

Na koniec 2012 roku w powiecie były zarejestrowane 14 564 podmioty gospodarcze, z tego: w sektorze publicznym 3,1%; w sektorze prywatnym 96,9%, z tego 83,3% należało do osób fizycznych. W porównaniu do 2011 roku ilość podmiotów gospodarczych wzrosła o 3,3% (470 podmiotów). W ciągu 2012 roku w powiecie nowotarskim zarejestrowanych zostało 1591 nowych jednostek gospodarczych, natomiast 1093 zostały wykreślone z rejestru. Najwięcej podmiotów gospodarczych działa w sekcji: handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych (włączając motocykle) - 3873; budownictwo - 2165; przetwórstwo przemysłowe - 1780; transport i gospodarka magazynowa - 957. Struktura firm wg REGON dla poszczególnych sekcji działalności gospodarczej, ukazują, na tle regionu, nieznaczny stopień specjalizacji firm powiatu nowotarskiego w zakresie działalności wytwórczej. W pozostałych rodzajach działalności brak jest zasadniczych różnic w porównaniu do sytuacji w województwie. Identyfikowane zmiany struktury firm w powiecie w okresie ostatnich lat charakteryzuje się znaczącym, tj. o kilka punktów procentowych, spadkiem roli firm przemysłowych, na rzecz firm handlowych, a także w pewnym stopniu hotelarstwa i gastronomii oraz rolnictwa.

Stopień przedsiębiorczości

Wskaźnik przedsiębiorczości - wynoszący 122 firm na 1 tys. mieszkańców - jest zbliżony do średniej dla województwa małopolskiego.

Poziom przedsiębiorczości w powiecie, mierzony liczbą przedsiębiorstw na 1000 mieszkańców, w stosunku do innych powiatów w regionie wypada przeciętnie. Według ostatnich danych, powiat zajmuje średnią pozycję w regionie.

Powiat nowotarski na tle województwa małopolskiego, charakteryzuje się niewielką liczbą miejsc pracy powstałych zarówno w wyniku nowych inwestycji zagranicznych, jak i inwestycji w zakłady już istniejące. Powiat nowotarski należy do grupy powiatów południowej części regionu, w których nie udało się przyciągnąć nowych inwestycji zagranicznych.

Wskaźnik przedsiębiorczości

Planowane inwestycje gminne, powiatowe, wojewódzkie

Rozbudowa obecnego lotniska Aeroklubu Nowy Targ dla potrzeb ruchu pasażerskiego, bez utraty jego dotychczasowego, sportowego charakteru.

Realizowane są prace przygotowawcze do powołania i uruchomienia na terenie Nowego Targu Strefy Aktywności Gospodarczej o powierzchni 11,5 ha.

Liczba przedsiębiorstw pod względem ilości zatrudnianych pracowników (REGON)

Liczba przedsiębiorstw w powiecie pod względem ilości zatrudnionych pracowników (wg REGON), to jeden z istotnych elementów odzwierciedlających funkcjonalność gospodarczą powiatu. W wyniku prowadzonego stałego monitoringu można wskazać, że liczba tych przedsiębiorstw od 2009 r. sukcesywnie wzrasta i na koniec 2013 r. wynosiła 14 810 jednostek gospodarczych i w relacji do 2012 r. nastąpił wzrost o 1,6% . Dominującą grupą podmiotów gospodarczych w powiecie są firmy zatrudniające do 9 pracowników (95%), zatrudniające od 10-49 pracowników stanowiły 3,8%, zatrudniające od 50 do 249 0,5%, zatrudniające od 250-999 0,04%. Zdecydowana większość lokalnych firm to firmy jednoosobowe, rodzinne lub spółki.

Liczba przedsiębiorstw

Rynek pracy i zatrudnienie

Struktura bezrobocia; porównanie z innymi powiatami

Na koniec 2013 roku w powiecie nowotarskim było zarejestrowanych 9939 osób bezrobotnych. W stosunku do 2012 liczba bezrobotnych wzrosła o 9%. Wzrost bezrobocia wystąpił we wszystkich grupach, w największym stopniu dotyczył: osób bez prawa do zasiłku - o 12%, mężczyzn - o 11%, mieszkańców wsi oraz osób poprzednio pracujących - po 9%. Osoby uprawnione do pobierania zasiłku dla bezrobotnych stanowiły nieco ponad 12% wszystkich zarejestrowanych. Głównie były to osoby zamieszkałe na wsi - 69% oraz będące w szczególnej sytuacji na rynku pracy - 82%. Ponad 38% wszystkich zasiłkobiorców zostało zwolnionych z przyczyn zakładu pracy. W 2013 roku liczba uprawnionych do zasiłku spadła o 8%. Mężczyźni stanowili 54% wszystkich zarejestrowanych. Od początku roku liczba zarejestrowanych mężczyzn wzrosła o 11%. Wzrost w równym stopniu dotyczył mężczyzn zarówno z terenów wiejskich jak i z miasta - po 11%. Większość - 65% - zarejestrowanych bezrobotnych zamieszkuje na terenach wiejskich. Ich ilość w omawianym okresie wzrosła o 9,5%. Większość z nich to mężczyźni, a 13% uprawnionych było do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Spośród bezrobotnych mieszkańców wsi 2% posiadało gospodarstwo rolne. Dwukrotnie wzrosła ilość osób zwolnionych z przyczyn zakładu pracy. Na koniec roku były zarejestrowane 822 osoby. Do pobierania zasiłku dla bezrobotnych było uprawnionych 56% z nich. Z przyczyn zakładu pracy najczęściej zwalniano z: handlu 12%; przetwórstwa przemysłowego 12%; budownictwa 11%.

Bezrobocie na przestrzeni 4 ostatnich lat (stopa bezrobocia)

Stopa bezrobocia w powiecie nowotarskim w ciągu ostatniego roku wzrosła. Najwyższy poziom osiągnęła w lutym i marcu 2013 r., kiedy to bezrobotni stanowili 14,8% aktywnych zawodowo. W odniesieniu do przekroju ostatnich kilku lat stopa bezrobocia utrzymuje tendencję wzrostową i była wyższa niż na poziomie województwa małopolskiego i kraju. Odpowiednio 2008 r. - 8,6; 2009 r. - 10,3; 2010 r. - 12,4; 2011 r. - 12,3; 2012 r. - 18,8. W odniesieniu do 2012 roku, w strukturze wiekowej osób bezrobotnych nie wystąpiły znaczące zmiany. Spadek udziału procentowego w ogółem zarejestrowanych wystąpił wśród osób w wieku od 18 do 34 lat - łącznie o 1,1 punktu procentowego. Wśród osób po 45 roku życia obserwujemy nieznaczny wzrost zarejestrowanych. Na koniec 2013 roku najliczniejszą grupę stanowiły osoby w wieku od 18 do 24 lat. W grupie tej było zarejestrowanych 2909 osób, co stanowiło 29% ogółu. Większość stanowili mężczyźni - 51,4%. Bez pracy ponad rok pozostawało 31% z grupy, tj. o 3,5 punktu procentowego więcej niż rok wcześniej. Drugą pod względem liczebności grupę reprezentowały osoby w wieku od 25 do 34 lat, w której zarejestrowane były 2682 osoby, tj. 27% wszystkich bezrobotnych. Kobiety stanowiły 52% w grupie. Biorąc pod uwagę czas przebywania w rejestrze bezrobotnych, powyżej 12 miesięcy bez pracy pozostawało 44% z grupy. W stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego, było to więcej o 4,1 punktu procentowego. Powyżej 55 roku życia zarejestrowanych było 1026 osób. Więcej niż połowa z nich przebywała w rejestrze ponad 12 miesięcy, było to o 0,4 punktu procentowego mniej niż rok wcześniej. Porównując do analogicznego okresu roku ubiegłego najbardziej podniósł się odsetek osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym o 1,3 punktu procentowego, natomiast spadł odsetek osób z wykształceniem gimnazjalnym i poniżej o 2,3 punktu procentowego. Wykształceniem wyższym legitymowało się 918 osób. Stanowiły one niewiele ponad 9% wszystkich zarejestrowanych. Wśród osób z wykształceniem wyższym dominowały kobiety - 63% z grupy. Najwięcej - 22% - pozostawało bez pracy od 6 do 12 miesięcy. Na koniec 2013 roku udział procentowy osób z wyższym wykształceniem pozostających bez pracy powyżej 12 miesięcy przekroczył 31% zarejestrowanych. Oznacza to spadek o 2,1 punktu procentowego w odniesieniu do roku poprzedniego. Pod względem liczebności najwięcej zarejestrowanych było osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym - 3044 osoby oraz gimnazjalnym  i poniżej - 2925 osób. Najdłużej (ponad 12 miesięcy) w rejestrze urzędu przebywały osoby z wykształceniem gimnazjalnym i poniżej - 49%. Lepiej wykształcone były kobiety. Zdecydowanie dominowały wśród osób z wykształceniem wyższym - 63%, średnim ogólnokształcącym - 61% oraz policealnym i średnim zawodowym - 56%. Mężczyźni większość stanowili wśród osób z wykształceniem gimnazjalnym i poniżej - 63% oraz zasadniczym zawodowym - 61%. W porównaniu do 2012 roku odsetek osób w poszczególnych przedziałach stażu pracy nie zmienił się. Najliczniej bezrobotnych reprezentowały osoby dotychczas niepracujące - 2356 osób, tj. 24%  z ogółem. W większości byli to mężczyźni - 51%. Odsetek osób pozostających bez pracy ponad 12 miesięcy w omawianej grupie wyniósł 44% i w poprzednim roku podniósł się o 1,4 punktu procentowego. Spośród osób wcześniej pracujących najliczniejszą grupę stanowiły osoby ze stażem pracy od 1 do 5 lat - 2480 osób (25% ogółu). Co trzecia osoba z grupy zarejestrowała się ponad rok temu. Najdłużej w rejestrze pozostają osoby posiadające staż pracy od 5 do 10 lat - 46% z nich rejestrowało się ponad rok temu. W ostatnim roku zmniejszył się udział procentowy osób zarejestrowanych do 3 miesięcy. Spadek wyniósł łącznie 3,1 punktu procentowego. Największy wzrost odnotowany został wśród osób zarejestrowanych ponad 24 miesięcy (3,0 punktu procentowego). Na koniec 2013 roku w urzędzie były zarejestrowane 4184 osoby pozostające bez pracy powyżej 12 miesięcy. Stanowiły one 42% wszystkich zarejestrowanych. Udział procentowy kobiet i mężczyzn rozłożył się po połowie. Przy ogólnym wzroście bezrobocia w powiecie o 9%, liczba osób pozostających bez pracy dłużej niż rok zwiększyła się o 17%. Bardziej na długotrwałe bezrobocie narażone są osoby starsze oraz osoby posiadające niskie kwalifikacje.

Stopa bezrobocia

Osoby bezrobotne wg zawodów

Najliczniejsze grupy osób bezrobotnych wg posiadanego zawodu reprezentowane są przez: sprzedawców - 2023; robotnik budowlany - 826; kucharz małej gastronomii - 442; krawiec - 361; robotnik gospodarczy - 345; stolarz - 343; kucharz - 309; murarz - 308; fryzjer - 281; mechanik pojazdów samochodowych - 263; magazynier - 256; kelner - 241; cieśla - 235, pomoc kuchenna - 226.

Pracujący na 1000 mieszkańców

Dynamika zmian liczby osób pracujących na 1000 mieszkańców w powiecie nowotarskim uzyskuje w ostatnich latach nieznaczną, ale wzrostową tendencję. Wskaźnik województwa małopolskiego w latach 2010-2012 odpowiednio wynosił: 290, 292, 293. Natomiast na obszarze powiatu nowotarskiego wynosił odpowiednio: 120, 123, 126.

Pracujący na 1000

Przeciętne wynagrodzenie brutto w powiecie; wynagrodzenie minimalne-maksymalne

W wyniku przeprowadzonego rozeznania wśród lokalnych przedsiębiorców oraz firm można wskazać, iż wysokość przeciętnego wynagrodzenia w powiecie nowotarskim kształtuje się na poziomie 2784 PLN brutto. Wskazana kwota stanowi 80% przeciętnego wynagrodzenia w województwie małopolskim (tj. 3456 PLN brutto) oraz 75% przeciętnego wynagrodzenia w Polsce (tj. 3496 PLN brutto). Z informacji zamieszczanych przez lokalnych pracodawców w związku ze zgłoszeniem oferty pracy można wskazać podawaną wysokość wynagrodzenia w wybranych zawodach - przedział kwotowy na poziomie: Nauczyciel w gimnazjum 2000 -2400 PLN brutto; Kasjer w sklepie lub sieci handlowej 1680-1800 PLN brutto; Doradca klienta w banku 2000-2750 PLN brutto; Magazynier 1680-2400 PLN brutto. Jednak zdecydowana większość podawanego przez pracodawców wynagrodzenia kształtuje się na poziomie 1680 PLN brutto.

Wynagrodzenie

Średni czas dojazdu ze stolicy powiatu do Krakowa

Szacowany czas potrzebny na dotarcie do stolicy województwa mieści się w przedziale 61-90 minut (Guzik 2011).

Średni czas dojazdu ze stolicy powiatu do Krakowa

Barometr zawodów (pokazuje dostępność kadry na lokalnych rynkach pracy w kolejnym roku)

Przeprowadzona analiza zawodów deficytowych i nadwyżkowych powiatu nowotarskiego wskazuje, że:

- Najczęściej występujące zawody wśród bezrobotnych to: sprzedawca, robotnik budowlany, kucharz małej gastronomii, flisak-retman, robotnik gospodarczy, stolarz, krawiec, murarz. Zawody te pokrywają się z zawodami napływającymi do rejestru oraz w znacznej części z zawodami, w których najliczniej zgłaszane są oferty pracy (22% wszystkich ofert pracy). Zawody te charakteryzują: duża fluktuacja, krótkookresowe zatrudnienie oraz niski poziom wykształcenia,

- Nadal rośnie liczba osób długotrwale bezrobotnych. Spośród zawodów generujących długotrwałe bezrobocie największy udział mają zawody: robotnik gospodarczy, krawiec, obuwnik przemysłowy, szwaczka, sprzątaczka biurowa, kuśnierz. Ich odsetek w ogólnej liczbie zarejestrowanych w zawodzie przekracza 50%,

- Pogorszyła się sytuacja osób z zawodami z grupy specjalistów. Ponad 60% wzrosła liczba zarejestrowanych w grupie, a liczba ofert pracy spadła o 20%. W 2013 roku na jedną ofertę pracy z grupy specjalistów przypadało 15,2 osoby, podczas gdy rok wcześniej 7,5 osoby. Oferty pracy z tej grupy dotyczyły głównie zawodów związanych z edukacją oraz zawód fizjoterapeuta i archiwista,

- Oferty pracy, które wpłynęły w 2013 roku do urzędu, w dużej mierze nie dają stałego zatrudnienia. Głównie dotyczą one zatrudnienia subsydiowanego (65% wszystkich ofert), obejmują zawody: robotnik gospodarczy, technik prac biurowych, technik administracji,

- Lista zawodów nadwyżkowych znacznie przewyższa liczbę zawodów deficytowych. Na liście zawodów nadwyżkowych dominują te nie wymagające wysokich kwalifikacji, należą do nich m.in.: cieśla, kucharz małej gastronomii, cieśla szalunkowy, elektryk, mechanik pojazdów samochodowych. Natomiast deficytowość występuje wśród zawodów wymagających co najmniej średniego wykształcenia, i należą do nich. m.in.: asystent nauczyciela przedszkola, asystent do spraw księgowości, archiwista, pracownik do spraw osobowych, grafik komputerowy, technik prac biurowych.

Edukacja

Szkolnictwo (szkoły zaw., licea, szkoły wyższe z podziałem na kierunki i specjalizacje zawodowe, inne instytucje mające uprawnienia zawodowe)

Szkolnictwo na obszarze powiatu kształtuje się na poziomie umiarkowanym. W 2013 roku liczba szkół podstawowych wyniosła 110 placówek, co w relacji do 2010 roku wynosi (-1), szkoły gimnazjalne liczyły 52 placówki, co w relacji do 2010 roku wyniosło (+1), szkoły ponadgimnazjalne liczyły 67 placówek, co w relacji do 2010 roku wyniosło (-1).

Absolwenci szkół ponadgimnazjalnych według typów szkół z roku szkolnego 2011/2012 stanowili: zasadnicza zawodowa - 25%, licea ogólnokształcące - 45%, licea profilowane - 5%, technika i ogólnokształcące szkoły artystyczne 7%.

Wykształcenie mieszkańców

Wykształcenie mieszkańców powiatu nowotarskiego jest w skali całego województwa stosunkowo niskie, co jednocześnie charakteryzuje części peryferyjne regionu. Najliczniejszą grupę stanowią osoby z wykształceniem podstawowym - ponad 46% mieszkańców. Stosunkowo relatywnie duża jest także grupa osób z wykształceniem zasadniczym zawodowym, które wraz z osobami z wykształceniem policealnym i średnim zawodowym stanowią niemal ponad połowę lokalnej społeczności. Z wykształceniem wyższym legitymowało się blisko 6% mieszkańców.

Kołowy szkolnictwo

Obsługa pracodawcy

Usługi świadczone przez urzędy pracy dla pracodawców + dane kontaktowe do urzędu

Usługi oraz zadania kierowane do klientów Powiatowego Urzędu Pracy w Nowym Targu uwzględniają:
a) prace interwencyjne;
b) staż;
c) przygotowanie zawodowe dorosłych;
d) roboty publiczne;
e) prace społecznie użyteczne;
f) refundowanie stypendiów za okres nauki;
g) refundowanie kosztów studiów podyplomowych;
h) refundowanie składki KRUS;
i) refundowanie kosztów opieki nad dzieckiem lub dziećmi do lat 7 oraz refundowanie kosztów opieki nad osobą zależną;
j) finansowanie kosztów przejazdu i zakwaterowania w związku z realizacją usług i instrumentów rynku pracy;
k) dofinansowanie wyposażenia miejsca pracy, podjęcia działalności gospodarczej, kosztów pomocy prawnej, konsultacji i doradztwa;
l) refundowanie kosztów poniesionych z tytułu opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne w związku z zatrudnieniem skierowanego bezrobotnego;
m) finansowanie dodatków aktywizacyjnych.

Nowe narzędzia wspierające tworzenie miejsc pracy:
a) granty na telepracę;
b) świadczenia aktywizacyjne;
c) pożyczki na utworzenie stanowiska pracy;
d) pożyczki na start biznesu;
e) trójstronne umowy szkoleniowe

Powiatowy Urząd Pracy w Nowym Targu
Centrum Aktywizacji Zawodowej
ul. Szpitalna 14
34-400 Nowy Targ
Telefon: 18 26 65 691, fax: 18 26 69 897
e-mail: krnt[at]praca.gov.pl
www: pup.nowytarg.pl

Różne instytucje wspierające biznes działające na terenie powiatu

Lokalne instytucje i organizacje wspierające, obsługujące biznes na terenie powiatu:

- Lokalny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich w Nowym Targu, 34-400 Nowy Targ, Al. 1000-lecia.

- Nowotarska Izba Gospodarcza w Nowym Targu, 34-400 Nowy Targ ul. Sobieskiego 2.

- Cech Rzemiosł Różnych w Nowym Targu, 34-400 Nowy Targ, ul. Szaflarska 9.

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w województwie małopolskim w latach 1989-2009

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w województwie małopolskim w latach 1989-2009
Pobierz ofertę w pliku PDF
baner-prawy-1.png

Powiaty województwa małopolskiego

baner-prawy-2.png
Pobierz ofertę w pliku PDF